Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Eisteddfod yn cyhoeddi lein-yp Ty Gwerin 2017

Published

on

‘Y Dylan Cymraeg’: Meic Stevens

MAE’R EISTEDDFOD yn falch o gyhoeddi manylion y Tŷ Gwerin eleni.

Ers iddo ymddangos gyntaf nôl yn 2014, mae’r Tŷ Gwerin wedi sefydlu’i hun fel un o ardaloedd mwyaf poblogaidd y Maes, gydag awyrgylch braf yr yurt ynghyd â cherddoriaeth werin ar ei orau’n gyfuniad perffaith.

Bydd tri o’r enwau mwyaf yn y sîn werin ac acwstig yn perfformio yn y Tŷ Gwerin am y tro cyntaf eleni. Mae Meic Stevens yn un o gerddorion traddodiadol mwyaf poblogaidd a dylanwadol Cymru, ac wedi arwain cerddoriaeth werin yn y wlad ers y 1960au. Yn aml, mae pobl yn ei alw’n ‘y Dylan Cymraeg’; mae gan ei ganeuon adlais seicadelig, mae’i dechnegau gitâr yn arbennig ac mae ganddo ddawn aruthrol i greu cerddoriaeth a geiriau a chaneuon sydd ymysg clasuron ein cyfnod.

Mae Dafydd Iwan ar flaen y gad yn y sîn Gymraeg ers y 60au cynnar, a daeth i amlygrwydd drwy’i ganeuon gwladgarol a’i rôl flaenllaw yn ymgyrchoedd iaith y 60au a’r 70au. Mae’i ganeuon, fel rhai Meic Stevens, yn glasuron, ac er bod Dafydd wedi ymuno ag Ar Log am berfformiad byrfyfyr o’r anthem ‘Yma o Hyd’ yn y Tŷ Gwerin llynedd, dyma fydd ei berfformiad ‘swyddogol’ cyntaf!

Mae gan Mynediad am Ddim 40 mlynedd o brofiad perfformio, ac mae’n sicr y bydd eu dehongliadau harmonïol o ganeuon gwerin hen a newydd yn un o uchafbwyntiau’r rhaglen eleni.

Un arall o’r uchafbwyntiau’n ddi-os, fydd set gyda’r hwyr arbennig iawn gan Cowbois Rhos Botwnnog, a fydd yn perfformio ar ôl iddi dywyllu, a bydd yr yurt deniadol yn cael ei drawsnewid i fod yn lleoliad hudol – gyda goleuadau ‘tylwyth teg’ bychain. Bydd y lleoliad a’r perfformiad yn sicr o wneud hon yn noson i’w chofio.

Trefnir Tŷ Gwerin gan yr Eisteddfod Genedlaethol, ac meddai Sioned Edwards, sy’n gyfrifol am y prosiect, “Mae rhaglen eleni’n un o’r cryfaf rydym wedi’i chael. Rydym wedi gweithio’n agos gyda gwirfoddolwyr lleol o’r sîn werin Gymraeg ynghyd â cherddorion ac wedi creu rhaglen a fydd yn apelio at nifer fawr o bobl, gobeithio. Rydw i’n edrych ymlaen yn arbennig am y sesiwn ar ganu serch sydd wedi’i churadu gan Gwenan Gibbard. Mae cymaint o’n caneuon serch yn cael eu canu o safbwynt y dyn, felly fe fydd yn ddiddorol iawn gweld lein-yp cwbl fenywaidd.

“Sesiwn arall rwy’n edrych ymlaen ati yw’r Frwydr Shantis Môr. Bydd tîm o Fôn yn brwydro yn erbyn tîm o Ben Llŷn, gan berfformio shantis lleol – ac mae’n sicr o fod yn frwydr go wahanol. Mae Dewi Pws yn rhan o dîm Pen Llŷn, felly pwy ag ŵyr beth ddigwyddith!

“Wrth gwrs, mae’r perfformiadau poblogaidd eraill i gyd yn mynd i fod yn y Tŷ Gwerin. Bydd Jamie Smith’s MABON a Calan, sydd newydd ryddhau albwm gwych newydd, ‘Solomon’ yn dychwelyd atom yn dilyn perfformiadau hynod boblogaidd y llynedd. A fyddai’r Eisteddfod ddim yn Eisteddfod hen berfformiad gan Bob Delyn a’r Ebillion. Rhywbeth arall sy’n dychwelyd eleni – i groeso mawr rwy’n siŵr – yw’r Stomp Cerdd Dant, gydag Arfon Gwilym yn ei guradu eto eleni. Os nad ydych chi wedi bod i’r Stomp Cerdd Dant erioed, dewch! Ond dewch yn ddigon cynnar gan ei bod yn llenwi’n gyflym. Nid dyma’r lle i rai cul eu meddwl, ond mae’n sicr o wneud i chi lanna’ chwerthin. Does dim byd wedi gwneud cymaint i newid delwedd cerdd dant dros y blynyddoedd diwethaf credwch chi fi!

“Mae ‘na yoga – ac i’r rheiny sy’n teimlo ychydig yn fwy egnïol – cadw’n heini drwy glocsio, neu ‘Clogsffit’ i roi’r enw cywir iddo fo. Rwy’n gwybod ei fod yn swnio’n ystrydebol, ond mae ‘na rywbeth i bawb yn y Tŷ Gwerin

Continue Reading

Cymraeg

Mae y byd yn dod i Langollen

Published

on

“Y byd yn uno mewn dathliad lliwgar a llawen”: Yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

BOB BLWYDDYN mae’r byd yn dod i Langollen, tref fechan yng ngogledd-ddwyrain Cymru, gan drawsnewid y dref gysglyd gyda môr o liw, can a dawns ar gyfer Eisteddfod Ryngwladol Gerddorol Llangollen. Os na fedrwch fod yno, bydd S4C yn dod â bwrlwm yr ŵyl i’ch ystafell fyw gyda darlledu byw o’r pafiliwn a rhaglenni uchafbwyntiau gyda’r nos.

Mae’r cyflwynwyr Nia Roberts a Trystan Ellis-Morris yno i’n tywys trwy’r hwyl mewn rhaglenni uchafbwyntiau nosweithiol gyda chymorth arbenigwyr i drafod a dadansoddi’r cystadlaethau corawl, dawns, unigol ac offerynnol. Un o arbenigwyr eleni fydd y soprano Elin Manahan Thomas, un o berfformwyr Gala yr Eisteddfod y llynedd a wnaeth hefyd berfformio yn ystod priodas Dug a Duges Sussex, Tywysog Harry a Meghan Markle fis Mai eleni.

Fel rhan o’r uchafbwyntiau nosweithiol bydd eitemau arbennig wedi eu ffilmio o flaen llaw yn dilyn cystadleuwyr o Gymru, Iwerddon ac Indonesia i ddangos pwysigrwydd yr Eisteddfod Ryngwladol i bobl o ddiwylliannau amrywiol o amgylch y byd.

Y cyflwynydd Morgan Jones fydd yn cyflwyno gyda Elin Llwyd yn fyw o’r maes ar brynhawn dydd Sadwrn gan roi blas o’r cyffro o amgylch y maes ac yn y dref. “Dwi wedi cael cyfle i fynd allan i gwrdd â grwp ddawns Al Zhir yn Jakarta, Indonesia, un o ddinasoedd fwya’r byd. Cawn ddod i nabod y cystadleuwyr yn yr eitemau a byddwn ni’n dilyn eu hanes wrth iddyn nhw gystadlu yn yr Eisteddfod Ryngwladol,” meddai cyn ychwanegu, “Dwi’n edrych mlaen i groesawu criw Jakarta i Gymru!”

“Bob blwyddyn dwi’n edrych ymlaen at y teimlad o frawdgarwch rhwng cenhedloedd. Dyma yw pam fod gymaint o’r cystadleuwyr yn dod nôl bob blwyddyn oherwydd ei fod yn ŵyl o fri sy’n cael ei pharchu yn rhyngwladol, ac mae pawb yn awyddus i fod yn rhan o’i hanes cyfoethog ac i fod yn rhan o’r hwyl sydd i’w gael ar y maes ac yn y dref,” meddai Morgan.

Bydd yr wythnos yn gorffen gyda crescendo ar nos Sadwrn wrth i enillwyr y corau ieuenctid, cymysg, merched, dynion a’r categorïau agored cystadlu am deitl mawreddog Côr y Byd 2018, tlws Luciano Pavarotti a gwobr ariannol gwerth £3,000.

Ymunwch â ni yn n fechan Llangollen am wledd o gerddoriaeth a dawns wrth i’r Eisteddfod Ryngwladol dod a’r byd yn un am wythnos arbennig.

Continue Reading

Cymraeg

Eglwys Madagascar yn ymweld â Cheredigion

Published

on

Dwy gan mlynedd o bartneriaeth: Pwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion

AR DDYDD Iau, 7 Mehefin, cwrddodd nifer o bwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion fel rhan o ddathliadau y cafodd eu cynnal yng Ngheredigion i ddathlu deucanmlwyddiant o’r cenhadon cyntaf a deithiodd o ardal Aberaeron i Fadagascar.

Ymwelodd y pwysigion o Fadagascar, gan gynnwys Mr Marc Ravalomanana, cyn-Lywydd Madagascar a Chadeirydd Pwyllgor Dathliadau Deucanmlwyddiant Eglwys Iesu Grist ym Madagascar (FJKM), Ceredigion dros gyfnod o ddiwrnodau. Fe wnaethant fynychu cyngherddau dathlu a gweld arddangosfeydd a oedd yn arddangos coffau o ymdrechion ac etifeddiaeth y cenhadwyr o gapel Neuaddlwyd a sefydlodd eglwys ar ynys Madagascar 200 mlynedd yn ôl – eglwys sy’n llwyddiannus ac yn cael ei fynychu’n dda hyd heddiw.

Dywedodd Cadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Hag Harris, a gyflwynodd Mr Ravalomanana gyda plac o crest y Cyngor, “Roedd yn anrhydedd i groesawu’r ymwelwyr o Fadagascar i Geredigion a chlywed sut wnaeth y cenhadwr hwylio a sefydlu eglwys yno, sy’n dal i fod yn gryf heddiw. Mae cyfleoedd fel hyn yn ein galluogi ni i adlewyrchu a dathlu ar y cysylltiadau sydd gan ein sir ni gyda lleoedd ledled y byd a’r cyfraniadau cadarnhaol y gallwn eu darparu i eraill.”

Continue Reading

Cymraeg

Cyhoeddi ‘geiriadur’ o Enwau Lleoedd Cymru

Published

on

'Un gam o’r ffordd': Dai Lloyd, AC

BYDD RHESTR gynhwysfawr o enwau lleoedd Cymru yn cael ei chyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ar 20 Mehefin, fydd yn cynnig sillafiad safonol ar gyfer enwau pentrefi, trefi a dinasoedd yng Nghymru.

Mae’r rhestr, fydd ar gael ar-lein ar wefan Comisiynydd y Gymraeg, yn cael ei disgrifio fel ‘geiriadur’ i wirio sut i sillafu enwau lleoedd. Mae bron i 3,000 o enwau ar y rhestr, ac mae’n ffrwyth blynyddoedd o waith ymchwil ac ymgynghori yn y maes.

Yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni bu’r Comisiynydd yn gofyn i ymwelwyr brofi’r rhestr ddigidol ar ei stondin. Erbyn diwedd yr wythnos roedd dros 750 o binnau wedi eu rhoi ar y map yn nodi fod enw tref neu bentref wedi ei wirio ac mae unrhyw enwau oedd yn ymddangos ‘ar goll’ wrthi’n cael eu hychwanegu at y rhestr.

Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws, “Rydym yn hynod o falch ein bod bellach mewn sefyllfa i gyhoeddi rhestr safonol o enwau lleoedd yng Nghymru. Mae’r digwyddiad hwn yn benllanw blynyddoedd o waith ymchwil gan ein tîm bychan o fewn Comisiynydd y Gymraeg mewn ymgynghoriad â phanel o arbenigwyr ar enwau lleoedd. Rydym yn ddiolchgar iawn i’r arbenigwyr hyn am eu cyfraniad anhepgor at y prosiect hwn yn sicrhau bod sail gadarn i bob un o’r argymhellion.

“Mae gan lawer ohonom farn bersonol am sut i ysgrifennu enwau lleoedd yn ein milltir sgwâr ac mae’n bosibl na fydd pawb yn cytuno â phob argymhelliad ar y rhestr. Nid gorfodi yw ein bwriad, ond yn hytrach argymell, a cheisio sicrhau bod cysondeb yn y modd yr ydym yn sillafu enwau lleoedd yng Nghymru mewn cyd-destunau swyddogol.”

Un o’r sefydliadau sydd eisoes wedi cyhoeddi y byddant yn gwneud defnydd o’r rhestr newydd yw’r Arolwg Ordnans.

Yn ôl Pam Whitham, Rheolwr Perthnasau’r Arolwg Ordnans, “Mae gennym bartneriaeth werthfawr â swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac maen nhw wedi chwarae rôl allweddol wrth i ni ddatblygu ein Polisi Enwi Cymraeg a sicrhau cysondeb o ran enwau lleoedd yng Nghymru yn ein holl gynnyrch. Rydym yn falch iawn o fod yn parhau i weithio â’r Comisiynydd ac yn croesawu’r rhestr hon fel adnodd gwerthfawr i ddiffinio enwau lleoedd yng Nghymru.”

Bydd y rhestr yn cael ei lansio mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd, dan nawdd Dr Dai Lloyd AC. Gwnaeth Dr Dai Lloyd ymgais ym Mawrth 2017 i gyflwyno mesur fyddai’n diogelu enwau lleoedd yng Nghymru, ond pleidleisiodd y Cynulliad yn erbyn y cynnig ar y pryd.

Dywedodd Dr Lloyd, “Mae rhoi’r enwau ar gof a chadw ar restr fel hon yn mynd gam o’r ffordd at sicrhau bod y ffurfiau safonol yn cael eu cofnodi a’u parchu. Er mwyn gwirioneddol ddiogelu’r enwau lleoedd, a sicrhau na ddaw enwau eraill i gymryd eu lle’n fympwyol, credaf bod angen statws cyfreithiol i’r rhestr hon, fel sydd wedi digwydd mewn nifer o wledydd eraill.”

Wrth safoni enwau lleoedd, mae’r panel o arbenigwyr wedi bod yn dilyn canllawiau pendant. Maent yn talu sylw i ynganiad a tharddiad yn ogystal â defnydd lleol a defnydd hanesyddol o’r enw.

Mae Dr Dylan Foster Evans o Brifysgol Caerdydd yn aelod o’r panel. Dywedodd, “Mae enwau lleoedd yn rhan o’n treftadaeth a’n hunaniaeth – dyna pam y mae cymaint ohonom â diddordeb byw ynddynt. Dim ond yn yr ugeinfed ganrif y cafodd system sillafu’r Gymraeg ei safoni’n drylwyr. Bu enwau lleoedd yn araf deg yn dilyn y drefn honno: mae sillafiad megis Caernarvon yn edrych yn Seisnig a dieithr inni heddiw, ond dyna’r ffurf sydd ar gadair Eisteddfod Genedlaethol 1935!

“Nid mater du a gwyn yw sillafu enwau lleoedd, ac nid pawb a fydd yn cytuno â phob argymhelliad. Ond mae cytuno ar ffurfiau safonol mewn cronfa fel hon yn rhywbeth hanfodol os yw’r Gymraeg i fod yn iaith fodern ac addas ar gyfer yr oes ddigidol sydd ohoni.”

Bydd y rhestr ar gael i’w chwilio a’i lawrlwytho o dan drwydded agored ar wefan Comisiynydd y Gymraeg: https://bit.ly/2tjAvOG.

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK