Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Fflandrys i gyflwyno cadair er cof am Hedd Wyn

Avatar

Published

on

Chinook: Sef gwaith Osi Rhys Osmond

DDYDD IAU 9 Tachwedd, Llefarydd Senedd Fflandrys wedi cyflwyno cadair i Gymru a grefftiwyd o drawstiau rheilffordd o feysydd y gad yn Fflandrys. Cyflwynir y gadair mewn seremoni a gynhelir yn y Senedd i nodi’r Rhyfel Byd Cyntaf a chanmlwyddiant marwolaeth y bardd Hedd Wyn.

Trefnwyd y digwyddiad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru, Senedd Fflandrys a Chynrychiolaeth Gyffredinol Llywodraeth Fflandrys i nodi’r hanes y mae Cymru a Fflandrys yn ei rannu. Mae’n rhan o raglen o ddigwyddiadau yn ystod mis Tachwedd sy’n cynnwys arddangosfeydd, cerfluniau, symposiwm a darlith.

Lladdwyd Hedd Wyn mewn brwydr yn Fflandrys; enillodd Gadair Eisteddfod Penbedw ar ôl iddo farw. Gelwir y Gadair Ddu arni gan iddi gael ei gorchuddio â lliain du i ddynodi absenoldeb ei pherchennog.

Crëwyd cadair wreiddiol Hedd Wyn gan Eugeen Vanfleteren, gwneuthurwr dodrefn o Mechelen yn Fflandrys a chwiliodd am loches yng ngogledd-orllewin Lloegr rhag y Rhyfel Byd Cyntaf.

Mae’n briodol, felly, fod y gadair a gyflwynir i bobl Cymru wedi cael ei dylunio gan fyfyrwyr Coleg Prifysgol Thomas More ym Mechelen.

Yn gyfnewid am y gadair, y Llywydd Elin Jones AC a Jane Hutt AC, Arweinydd y Tŷ a’r Prif Chwip, wedi cyflwyno gwaith celf i bobl Fflandrys.

‘Chinook’ yw teitl y paentiad, sef gwaith Osi Rhys Osmond, yr arlunydd o Gymru a fu farw yn 2015 yn 71 oed. Mae’r llun yn rhan o’r gyfres Hawk and Helicopter 2010. Dewiswyd ei waith o blith nifer a gynigiwyd ar sail ymchwil gan Gyngor Celfyddydau Cymru; fe’i detholwyd yn ôl meini prawf a oedd yn cynnwys bri’r arlunydd, sut y portreedir dwy iaith Cymru yn y darn, ac a fyddai gan y gwaith arwyddocâd mewn senedd-dy ymhen 20 mlynedd, 50 mlynedd neu hyd yn oed 100 mlynedd.

“Bydd yn achlysur arbennig iawn yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, gan gadarnhau’r berthynas agos rhwng Cymru a phobl Fflandrys,” meddai Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

“Mae i’r gadair hon gymaint o arwyddocâd o gofio ein cysylltiadau â Hedd Wyn ac aberth ein milwyr ar feysydd y gad yn Fflandrys.

“Anrhydedd fydd derbyn y rhodd hwn ar ran pobl Cymru.”

Ychwanegodd Mr Jan Peumans, Llefarydd Senedd Fflandrys ac arweinydd y ddirprwyaeth: “Oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf, crëwyd cysylltiad rhwng Fflandrys a Chymru unwaith eto. Drwy bresenoldeb milwyr o Gymru yn Fflandrys ac oherwydd y ffoaduriaid a aeth o Fflandrys i gymoedd Cymru, daeth cynghreiriaid yn gyfeillion. Heddiw, fe anrhydeddwn ac fe ddathlwn y rhwymau cyfeillgarwch hyn a ffurfiwyd ganrif yn ôl fel y gall ein cyfeillgarwch barhau am ganrif i ddod.”

David Alston, Arts Director Arts Council of Wales said: “It has been a privilege for the Council to act as an enabler to bring ideas and works together for this reciprocal gift. The final choice of a work by a prominent visual arts figure in our recent history is a fitting one, it is underpinned by Osi’s recorded words which informed the subject matter of environment and hopes for peace from his almost daily meditation of the prospect over Carmarthen Bay.”

Osi captured his emotions well and they fed into his pictures:

“I often see and hear military activity, the manoeuvres of planes and helicopters bombing and shelling the target area at Cefn Sidan. Witnessing this, I sense the beauty of nature, land and sea compromised by these violent and aggressive intrusions, momentarily the Earth loses its virtue to man’s madness but nature and sun redeem and these watercolours of sunset are my way of holding on to the beauty of the Earth and the wonder of life itself.”

I goffáu bywyd a gwaith Hedd Wyn, yr Athro Alan Llwyd, wedi cofiannydd y bardd, yn traddodi darlith a wedi yn trafod y dyn, y myth a’r eicon.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Amser i gau’r bwlch ar Gymraeg yn sefydliadau

Avatar

Published

on

ER BOD sefydliadau cyhoeddus wedi perfformio yn well wrth gynnig gwasanaethau Cymraeg yn ystod 2019-20, mae ‘na le i rai sefydliadau wella eto yn ôl Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts.

Mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi adroddiad yr wythnos hon sydd yn adrodd ar berfformiad sefydliadau cyhoeddus wrth iddynt ymdrin â’r Gymraeg. Mae’r adroddiad yn dangos bod perfformiad wedi gwella ar y rhan fwyaf o wasanaethau eto yn 2019- 2020 ond bod rhai agweddau sydd yn parhau i beri pryder i’r Comisiynydd.

Dywedodd: “Mae yna risg fod bwlch yn tyfu rhwng y sefydliadau sydd yn perfformio’n dda a’r rhai sydd ddim cystal, ac mae angen i bob sefydliad gymryd eu cyfrifoldebau o ddifri.

“A hithau yn bedair blynedd ers i’r sefydliadau cyntaf ddod o dan safonau’r Gymraeg, mi fyddwn yn disgwyl i bob sefydliad gwrdd â’r gofynion bob tro.

“Mae yna rai sefydliadau sy’n perfformio yn dda iawn, ond gydag eraill, mae gwasanaethau allweddol, megis ffôn a derbynfa, yn perfformio’n wael a heb gynyddu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma’r gwasanaethau lle mae angen buddsoddi mewn staff.”

Roedd yr adroddiad yn dangos fod 92% o lythyrau neu e-bost Cymraeg wedi derbyn ateb yn Gymraeg, fod opsiynau awtomatig dros y ffon ar gael yn Gymraeg 90% o’r amser a bod ffurflenni ar gael yn gyflawn yn Gymraeg 78% o’r amser.

Ond, dim ond mewn 46% o ymweliadau derbynfa y cafwyd gwasanaeth Cymraeg, a dim ond 55% o alwadau ffôn y llwyddodd sefydliadau i ddelio gyda hwy yn Gymraeg a rhoi ateb cyflawn yn Gymraeg.

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts, “Mi ddylai pob sefydliad fod yn ystyried pethau fel sefydlu tîm neu benodi swyddog sy’n gyfrifol am y Gymraeg, cynyddu faint o staff sy’n gallu siarad Cymraeg a chynnig gwasanaethau Cymraeg mewn ffordd sy’n golygu mai defnyddio’r Gymraeg yw’r opsiwn mwyaf naturiol. Mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft cyfarfodydd sensitif ynghylch llesiant, dw i eisiau i sefydliadau ystyried cynnig gwasanaeth Cymraeg yn ddiofyn.

“Dw i eisiau gallu cymryd yn ganiataol fod gwasanaethau sylfaenol ar gael yn Gymraeg bob tro. Mi allwn ni wedyn ganolbwyntio ar ddyletswyddau eraill sy’n gwneud gwahaniaeth ar lefel strategol. Pethau megis penderfyniadau polisi, gan sicrhau bod sefydliadau yn ystyried effaith pob penderfyniad ar y Gymraeg, a gweithredu strategaethau 5 mlynedd cryf i hybu’r Gymraeg.”

Bydd y Comisiynydd nawr yn cyfarfod gyda’r sefydliadau yn unigol i drafod y canlyniadau a’r diffygion, a beth sydd angen digwydd er mwyn datrys a cheisio cau’r bwlch rhwng sefydliadau sy’n cydymffurfio yn dda a’r rhai sydd ddim cystal.

Continue Reading

Cymraeg

Y gorffennol yn dod yn fyw drwy hen ffilmiau

Avatar

Published

on

“MAE hen lun yn medru dweud llawer, ond mae hen ffilm yn medru dod â’r gorffennol yn fyw” meddai’r Prifardd ac Archdderwydd Myrddin ap Dafydd.

Bob wythnos ar Ffilmiau Ddoe, mae criw hwyliog o gyflwynwyr a gwestai neu gyfwelai yn gwylio detholiad o’r ffilmiau sy’n rhan o gasgliad Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Detholiad o ffilmiau sy’n cofnodi digwyddiadau cymdeithasol, ffilmiau personol am deuluoedd, a thystiolaeth weledol o sut mae Cymru wedi newid dros y blynyddoedd. Yr wythnos hon, Myrddin ap Dafydd fydd yn cael y fraint o dyrchu yn y casgliad rhyfeddol hwn, a hynny yng nghwmni ei westeion Peredur Lynch a Beryl Vaughan.

Bydd Peredur Lynch, un o draethwyr huawdl y Babell Lên, yn cymryd golwg ar ffilmiau o Eisteddfodau Cenedlaethol ar hyd y blynyddoedd, gan gynnwys clip o’r Brifwyl yn Aberystwyth yn 1916, ffilm ryfeddol o Eisteddfod Machynlleth yn 1937, cofnod yr artist Charles Tunnicliffe o seremoni cyhoeddi Pwllheli 1954, a chlipiau o enwogion ar y Maes yn Y Drenewydd yn 1965.

“Da’ch chi’n gweld pobl yn rhythu ar gamera sy’n troi o’u blaenau, ac weithiau dan ni’n teimlo nad ydi pawb yn siŵr iawn sut mae ymddwyn o flaen y lens” sylwa Myrddin, wrth wylio clip o Eisteddfod Y Drenewydd 1965.

Bywyd cefn gwlad fydd yn mynd â bryd Beryl Vaughan, a chawn ymweld â Ffair Dalis 1914, sef ffair geffylau enwog Llanbedr Pont Steffan, diwrnod cneifio yn Y Foel, golygfeydd ardal Penderyn a Bannau Brycheiniog, a Choleg Hyfforddi Felinfach.

“Mae rhyw hud a hiraeth mewn gweld ein gorffennol yn dod yn fyw o flaen ein llygaid” meddai Myrddin. “Mae’n rhoi cyfle i ni fynd yn ôl yno, wel am sbel fach beth bynnag. Diolch bod ganddon ni drysorfa o archif yma yng Nghymru, a rheiny’n cael eu gwarchod a’u rhannu.”

Continue Reading

Cymraeg

Dogfen DRYCH ar restr fer Gwobrau Grierson 2020

Avatar

Published

on

MAE S4C a Chwmni Da yn falch o gyhoeddi bod dogfen Eirlys, Dementia a Tim ar restr fer Gwobrau Grierson 2020.
Y Gwobrau Grierson, sydd hefyd yn cael ei hadnabod fel The British Documentary Awards, yw digwyddiad mwyaf yng nghalendr dogfennau yn y DU. Mae’r gwobrau yn adnabod ac yn dathlu dogfennau sy’n profi safon, creadigrwydd, gwreiddioldeb a rhagoriaeth.
Mae’r ddogfen, a gafodd ei chynhyrchu gan Gwmni Da ar gyfer cyfres DRYCH S4C – cyfres o ddogfennau gafaelgar sy’n adlewyrchu bywyd yng Nghymru heddiw – wedi ei henwebu yng nghategori ‘Dogfen Sengl Orau – Cartref’.
Mae Eirlys, Dementia a Tim, rhaglen a gafodd ei ddarlledu’n wreiddiol ym mis Ionawr 2020, yn adrodd stori dau hen ffrind sy’n cwrdd unwaith eto ar ôl dilyn llwybrau go wahanol yn eu bywyd. Mae’r ddogfen yn rhoi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gyda Alzheimer’s ac yn dosbarthu neges bwerus gan Eirlys, i beidio bod ofn.
Meddai’r Cynhyrchydd, Sion Aaron: “Rwy’n hynod o falch bod ein dogfen wedi cael ei henwebu. Mae gan Tim Lynn ac Eirlys Smith stori arbennig iawn i’w ddweud, sy’n wefreiddiol ac ar brydiau yn ddigrif. Mae dementia yn cyffwrdd gymaint o fywydau ac rydym ni wedi trio ein gorau i bortreadu’r realiti sy’n wynebu pobl fel Eirlys sy’n byw gydag Alzheimer’s cynnar.”
Meddai Dylan Huws, Uwch Gynhyrchydd y rhaglen: “Mae’r Gwobrau Grierson yn wobrau mawreddog ac mae hi’n fraint bod ymysg yr enwau mawr ar y rhestr. Mae hyn yn dangos ein bod ni’n gallu cynhyrchu straeon heriol ac atyniadol yn y Gymraeg sy’n sefyll ymysg y gorau yn y byd.”
Meddai Llinos Wynne, Comisiynydd Ffeithiol S4C: “Weithiau, mae ‘na gomisiwn sy’n wirioneddol yn cyffwrdd y galon. Mae Eirlys, Dementia a Tim yn enghraifft wych o hynny. Dyma raglen ddogfen a lwyddodd i roi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gydag Alzheimers gan gyfleu neges bwerus a phositif i beidio bod ofn. Dwi’n hynod falch fod y ffilm hon wedi ei henwebu ac yn cael ei gweld ochr yn ochr gyda dogfennau mwyaf pwerus y DU. Llongyfarchiadau mawr i’r tîm i gyd.”
Gyda holl ddarlledwyr y DU yn gallu cystadlu, Eirlys, Dementia a Tim yw unig gynrychiolydd Cymru yng Ngwobrau Grierson.
Mi fydd y noson wobrwyo ar y 10fed o Dachwedd 2020 yng Nghanolfan Southbank, Llundain.

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK