Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Ymgyrch Ffordd Aberteifi i Gaerfyrddin

Avatar

Published

on

Elin Jones AC: Ffordd rhwng Aberteifi a Chaerfyrddin yn gyswllt anghofio

Elin Jones AC: Ffordd rhwng Aberteifi a Chaerfyrddin yn gyswllt anghofio

MAE CYNRYCHIOLWYR Plaid Cymru o Geredigion a Sir Gâr wedi galw heddiw am gynllun o welliannau taer i’r heolydd sydd yn cysylltu Aberteifi a Chaerfyrddin mewn deiseb sydd yn adleisio rhai o bryderon mwyaf hir sefydlog trigolion yr ardal.

Anogwyd Llywodraeth Cymru i gywiro flynyddoedd o danfuddsoddiad yn y rhwydwaith gan Elin Jones AC a Jonathan Edwards AS, a mynnodd y ddau y dylai’r heolydd sydd yn rhedeg rhwng Aberteifi, Castell Newydd Emlyn, a Chaerfyrddin cael blaenoriaeth o hyn ymlaen ar unrhyw gynllun arall o fuddsoddiad isadeiledd.

Erbyn hyn, mae natur gul a throellog y ffordd – yn enwedig yr A484 a’r B4333 – wedi bod yn gŵyn cyffredinol yn yr ardal leol ers sawl blwyddyn, ac er iddi ddioddef nifer gynyddol o ddamweiniau traffig yn ddiweddar prin iawn o sylw, llai fyth o wariant, y mae’r ffordd wedi derbyn o Lywodraeth Cymru.

Er i gynrychiolwyr lleol y Blaid cydnabod bod rhannau o’r rhwydwaith lleol wedi bod yn dyst i welliannau sylweddol, pwysleisiwyd bod yr heol rhwng Aberteifi a Chaerfyrddin wedi derbyn buddsoddiad annigonol wrth Lywodraeth Cymru, yn enwedig o ystyried y symiau a roddwyd i adnewyddu’r A486 o Landysul i Synod Inn.

Nod y ddeiseb a chyhoeddwyd heddiw yw gwrthdroi esgeulustod Llywodraeth Cymru ynghylch yr A484 a’r B4333 trwy alw arni i gydweithio gyda chynghorau Sir Gâr a Cheredigion er mwyn gwireddu gwelliannau hollbwysig i’r rhwydwaith, a thrwy fynnu bod y Llywodraeth yn ei blaenoriaethu wrth gynllunio yn y dyfodol.

Pwysleisiodd Elin Jones, Aelod Cynulliad Ceredigion a grym gyriadol tu ôl i’r ymgyrch, bod methiant Llywodraeth Cymru i wario symiau digonol ar yr heolydd yn adlewyrchu anwybodaeth glir ynglŷn â’i phwysigrwydd i’r gymuned leol: “Ymddangosai’r heol yma yn aml fel ffordd anghofiedig, serch ei rhan annatod yn cysylltu Aberteifi, Castell Newydd Emlyn a Chaerfyrddin, ac er gwaethaf y nifer helaeth o bentrefi sydd yn ffynnu ar ei chyrion.

“I nifer o bobl yn ne Ceredigion, dyma’r brif ac unig heol fawr i Ysbyty Glangwili a gwasanaethau arall yng Nghaerfyrddin – ac yna i gyrchfannau pellach yn Abertawe, Caerdydd, a thu hwnt.

“Mae arni nifer o rannau araf a throellog, yn ogystal â phontydd cul a chorneli peryglus. Mae’n hen bryd i’n hardal mynnu bod y ffordd yn derbyn blaenoriaeth gan Lywodraeth Cymru. Os fedrwn ni gyfleu digon o gefnogaeth gyhoeddus, mawr hyderaf y medrwn ni dwyn perswâd ar Lywodraeth Cymru am bwysigrwydd yr heol gyswllt yma, a chredaf y gall cynghorau Sir Gâr a Cheredigion cydweithio er mwyn llunio cynllun o welliannau sydd angen arnom yn arw.

Galwodd Jonathan Edwards, Aelod Seneddol Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, hefyd ar y cyhoedd i ofyn am fwy o fuddsoddiad i’r rhwydwaith, ac atseiniodd cydnabyddiaeth Jones o’i werth aruthrol i’r gymuned leol:

“Fy mlaenoriaeth i a Phlaid Cymru yw gweld fwy o fuddsoddiad ym mhrosiectau trafnidiaeth ac isadeiledd ar draws Gymru gyfan, ac yn enwedig yma yn y gorllewin.

Mae’r Llywodraeth Llafur Cymreig wedi canolbwyntio’n ormodol ar fuddsoddi yng nghoridor yr M4. “Mae’r heol rhwng Aberteifi a Chaerfyrddin yn wythïen hanfodol. Am heol mor bwysig mae wedi dioddef diffyg buddsoddiad ofnadwy, a nawr mae angen cynllun difrifol o welliannau arni.

“Rhaid i’n hymdrechion ni sicrhau bod y ffordd yma’n dwyn blaenoriaeth, a gofynnwn i gynifer o bob ag sy’n bosib cefnogi’r ymgais.”

Ychwanegodd Cartin Miles, cynghorwr sir Plaid Cymru dros ward Aberteifi Teifi, ei chefnogaeth hithau i’r ymgyrch, gan ymhelaethu ar bwysigrwydd anhepgor y ffordd i lewyrch economaidd a chymdeithasol yr ardal leol:

“Mae gwell cysylltiadau ffordd o Aberteifi i’r dwyrain yn hollbwysig i’r dref – er mwyn sicrhau bod trigolion yn medru gwneud defnydd o wasanaethau, ac er mwyn galluogi busnesau lleol i ffynnu.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Nyrsys – angylion ac arwyr Covid-19

Avatar

Published

on

DROS y flwyddyn ddiwethaf, mae’r ffordd y mae’r byd yn gweld nyrsys a gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd Genedlaethol yng Nghymru wedi newid wrth i bandemig Covid-19 fwrw Cymru.
Mae nyrsys wedi bod yna i ni erioed – yr angylion tawel sy’n gofalu amdanom ni trwy gydol ein hoes. Yn ystod 2020, maen nhw wedi esblygu i fod yn arwyr go iawn gyda phobl yn dod allan o’u tai yn wythnosol i ddathlu a chlodfori’r dynion a’r merched ymroddedig a dewr yma.
Mae Nyrsys – cyfres newydd sy’n dechrau ar S4C ar Nos Fercher, 25 Tachwedd – yn mynd â ni at lygad y ffynnon trwy ddilyn gwaith nyrsys cymunedol Bwrdd Iechyd Hywel Dda yng ngorllewin Cymru drwy gyfnod y pandemig. 
Mae nyrsys y gymuned yn gofalu am y cleifion mwyaf bregus yn eu cartrefi. Yn ystod blwyddyn unigryw, mae’r pwysau ar nyrsys cymunedol gorllewin Cymru yn fwy nag erioed o’r blaen. 
Yn y rhaglen gyntaf, byddwn yn dilyn Elen Lewis, nyrs yn ardal Aberteifi, sydd wedi cael profiad personol o effaith Covid-19. Fe gollodd Elen ei modryb, Undeg, ym mis Ebrill ac roedd y golled yn sioc i’r teulu cyfan. 
Meddai Elen: “Ar ddechre mis Ebrill, o ni yn gwybod ei bod hi yn sâl gartre – a doedd hi ddim yn gwella. Nath y doctor hala hi mewn i Ysbyty Glangwili, a gath hi ei hala bron yn syth wedyn i’r uned gofal dwys lan fan ‘na. Ond yn anffodus, ddath hi byth gartre.  
“Ar ôl iddi fynd mewn i’r ysbyty, achos y lockdown oedd neb yn gallu mynd mewn i weld hi.  Roedd ei gŵr, Tudur, wedyn ‘di gorfod dod gartre a chael galwad ffôn wedyn i ddweud bod hi wedi mynd. A fi jyst yn meddwl shwt oedd e’n teimlo ddim yn gallu bod yna, ddim yn gallu mynd lan i ddala ei llaw hi, oedd e jyst yn greulon colli rhywun y ffordd ‘na.”
“Y gwir yw sdim neb yn saff wrth y feirws ‘ma. Ma fe dal yma. Diogelu cleifion, diogelu ein hunain, wel ‘na gyd y’ ni yn gallu neud.”
Mae Siân Williams, nyrs yn Cross Hands, Sir Gaerfyrddin yn cytuno. “Ni ‘di cael haf eitha’ gwael gyda Covid, fel nyrsys. Mae ‘di bod yn rili anodd treial addasu i weithio’n wahanol,  treial neud y penderfyniadau sydd yn iawn i’r cleifion, neud siŵr bod nhw’n saff, neud siŵr bod ni’n saff…” 
Yn ystod y rhaglen gyntaf cawn weld cymaint y mae cleifion yn dibynnu ar y nyrsys cymunedol nid yn unig i ddarparu gofal ond fel cwmni hefyd.
Gan fod cleifion yn fwy caeth na’r arfer i’w cartrefi yn y cyfnod clo, mae ‘na groeso mawr i Elen ar ambell aelwyd gan gynnwys Molly James sydd yn ei 90au ac yn dioddef gyda chlwyf poenus ar ei choes.
Mae Elen hefyd yn mynd i drin Bernadette Dolan sy’n gwella ar ôl cael pum llawdriniaeth ar ei choes yn dilyn cwymp fis Rhagfyr diwethaf. Fe gafodd blatiau metel wedi’u gosod yn ei choes ond fe wnaeth ei chorff eu gwrthod felly bu’n rhaid iddi gael llawdriniaeth i dynnu’r cyfan allan ym mis Mehefin yn ystod y Clo Mawr.
Draw i Cross Hands, Sir Caerfyrddin ac rydym yn dilyn y nyrs Siân Williams wrth iddi hi ymweld â George, dyn ifanc 18 oed â spina bifida. Roedd George i fod i gael llawdriniaeth ar ei goluddyn fyddai’n sicrhau ei fod yn gallu byw yn fwy annibynnol, ond mae hynny wedi cael ei ohirio yn sgil Covid-19, felly bydd rhaid iddo aros tan y flwyddyn nesaf.  
Yn y rhaglen hon hefyd, fe fyddwn yn gweld sut mae Siân yn ymateb i achos brys. Mae’r tîm yn cael galwad bod gwraig wedi cwympo ar lawr yn ei chartref ac wedi bod yno dros nos. Cawn weld y cyffro i gyd yn y ganolfan iechyd ac ar leoliad wrth iddyn nhw alw’r gwasanaethau brys i agor y drws a mynd â’r wraig i’r ysbyty. 
Yn yr ail raglen yn y gyfres, byddwn yn cwrdd â Teleri Gwyther sy’n gweithio fel Nyrs Methiant y Galon yng Ngheredigion. Mae ganddi bron 40 mlynedd o brofiad yn gweithio fel nyrs. Fe fydd yn ymweld â Trevor Peregrine, gafodd ddwy stent wedi’i osod yn ei galon yn ddiweddar, ond er hynny, mae’n ŵr ffit ac iach yn ei 90au sydd wedi teithio’r byd yn ystod ei fywyd.  
Byddwn hefyd yn dilyn Lowri Davies, nyrs ifanc, ar ei diwrnod cyntaf o drin cleifion ar ei phen ei hun. Fe glywn am ei theimladau a’i nerfusrwydd o orfod mynd i mewn i gartrefi cleifion a gwneud penderfyniadau yn y fan a’r lle.  

Continue Reading

Cymraeg

Amser i gau’r bwlch ar Gymraeg yn sefydliadau

Avatar

Published

on

ER BOD sefydliadau cyhoeddus wedi perfformio yn well wrth gynnig gwasanaethau Cymraeg yn ystod 2019-20, mae ‘na le i rai sefydliadau wella eto yn ôl Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts.

Mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi adroddiad yr wythnos hon sydd yn adrodd ar berfformiad sefydliadau cyhoeddus wrth iddynt ymdrin â’r Gymraeg. Mae’r adroddiad yn dangos bod perfformiad wedi gwella ar y rhan fwyaf o wasanaethau eto yn 2019- 2020 ond bod rhai agweddau sydd yn parhau i beri pryder i’r Comisiynydd.

Dywedodd: “Mae yna risg fod bwlch yn tyfu rhwng y sefydliadau sydd yn perfformio’n dda a’r rhai sydd ddim cystal, ac mae angen i bob sefydliad gymryd eu cyfrifoldebau o ddifri.

“A hithau yn bedair blynedd ers i’r sefydliadau cyntaf ddod o dan safonau’r Gymraeg, mi fyddwn yn disgwyl i bob sefydliad gwrdd â’r gofynion bob tro.

“Mae yna rai sefydliadau sy’n perfformio yn dda iawn, ond gydag eraill, mae gwasanaethau allweddol, megis ffôn a derbynfa, yn perfformio’n wael a heb gynyddu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma’r gwasanaethau lle mae angen buddsoddi mewn staff.”

Roedd yr adroddiad yn dangos fod 92% o lythyrau neu e-bost Cymraeg wedi derbyn ateb yn Gymraeg, fod opsiynau awtomatig dros y ffon ar gael yn Gymraeg 90% o’r amser a bod ffurflenni ar gael yn gyflawn yn Gymraeg 78% o’r amser.

Ond, dim ond mewn 46% o ymweliadau derbynfa y cafwyd gwasanaeth Cymraeg, a dim ond 55% o alwadau ffôn y llwyddodd sefydliadau i ddelio gyda hwy yn Gymraeg a rhoi ateb cyflawn yn Gymraeg.

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts, “Mi ddylai pob sefydliad fod yn ystyried pethau fel sefydlu tîm neu benodi swyddog sy’n gyfrifol am y Gymraeg, cynyddu faint o staff sy’n gallu siarad Cymraeg a chynnig gwasanaethau Cymraeg mewn ffordd sy’n golygu mai defnyddio’r Gymraeg yw’r opsiwn mwyaf naturiol. Mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft cyfarfodydd sensitif ynghylch llesiant, dw i eisiau i sefydliadau ystyried cynnig gwasanaeth Cymraeg yn ddiofyn.

“Dw i eisiau gallu cymryd yn ganiataol fod gwasanaethau sylfaenol ar gael yn Gymraeg bob tro. Mi allwn ni wedyn ganolbwyntio ar ddyletswyddau eraill sy’n gwneud gwahaniaeth ar lefel strategol. Pethau megis penderfyniadau polisi, gan sicrhau bod sefydliadau yn ystyried effaith pob penderfyniad ar y Gymraeg, a gweithredu strategaethau 5 mlynedd cryf i hybu’r Gymraeg.”

Bydd y Comisiynydd nawr yn cyfarfod gyda’r sefydliadau yn unigol i drafod y canlyniadau a’r diffygion, a beth sydd angen digwydd er mwyn datrys a cheisio cau’r bwlch rhwng sefydliadau sy’n cydymffurfio yn dda a’r rhai sydd ddim cystal.

Continue Reading

Cymraeg

Y gorffennol yn dod yn fyw drwy hen ffilmiau

Avatar

Published

on

“MAE hen lun yn medru dweud llawer, ond mae hen ffilm yn medru dod â’r gorffennol yn fyw” meddai’r Prifardd ac Archdderwydd Myrddin ap Dafydd.

Bob wythnos ar Ffilmiau Ddoe, mae criw hwyliog o gyflwynwyr a gwestai neu gyfwelai yn gwylio detholiad o’r ffilmiau sy’n rhan o gasgliad Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Detholiad o ffilmiau sy’n cofnodi digwyddiadau cymdeithasol, ffilmiau personol am deuluoedd, a thystiolaeth weledol o sut mae Cymru wedi newid dros y blynyddoedd. Yr wythnos hon, Myrddin ap Dafydd fydd yn cael y fraint o dyrchu yn y casgliad rhyfeddol hwn, a hynny yng nghwmni ei westeion Peredur Lynch a Beryl Vaughan.

Bydd Peredur Lynch, un o draethwyr huawdl y Babell Lên, yn cymryd golwg ar ffilmiau o Eisteddfodau Cenedlaethol ar hyd y blynyddoedd, gan gynnwys clip o’r Brifwyl yn Aberystwyth yn 1916, ffilm ryfeddol o Eisteddfod Machynlleth yn 1937, cofnod yr artist Charles Tunnicliffe o seremoni cyhoeddi Pwllheli 1954, a chlipiau o enwogion ar y Maes yn Y Drenewydd yn 1965.

“Da’ch chi’n gweld pobl yn rhythu ar gamera sy’n troi o’u blaenau, ac weithiau dan ni’n teimlo nad ydi pawb yn siŵr iawn sut mae ymddwyn o flaen y lens” sylwa Myrddin, wrth wylio clip o Eisteddfod Y Drenewydd 1965.

Bywyd cefn gwlad fydd yn mynd â bryd Beryl Vaughan, a chawn ymweld â Ffair Dalis 1914, sef ffair geffylau enwog Llanbedr Pont Steffan, diwrnod cneifio yn Y Foel, golygfeydd ardal Penderyn a Bannau Brycheiniog, a Choleg Hyfforddi Felinfach.

“Mae rhyw hud a hiraeth mewn gweld ein gorffennol yn dod yn fyw o flaen ein llygaid” meddai Myrddin. “Mae’n rhoi cyfle i ni fynd yn ôl yno, wel am sbel fach beth bynnag. Diolch bod ganddon ni drysorfa o archif yma yng Nghymru, a rheiny’n cael eu gwarchod a’u rhannu.”

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK