Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Edrych ymlaen at y 6 Gwlad RBS ar S4C

Avatar

Published

on

AR DROTHWY blwyddyn taith y Llewod i Seland Newydd, mae mwy o gyffro nag arfer wrth edrych ymlaen at y 6 Gwlad RBS eleni, yn ôl sylwebydd Clwb Rygbi Rhyngwladol, Gareth Charles.

S4C yw’r unig ddarlledwr i ddangos pob un o gemau Cymru yn y 6 Gwlad RBS eleni, ac mae’r sylwebydd profiadol yn rhan annatod o’r tîm cyflwyno. Bydd Gareth, sy’n hanu o Bont-henri yng Nghwm Gwendraeth, yn cael cwmni’r cyn-gapten Gwyn Jones yn y blwch sylwebu tra bydd y cyn-chwaraewyr rhyngwladol Shane Williams, Andrew Coombs, Dafydd Jones, Nicky Robinson a Deiniol Jones yn ymuno â’r cyflwynydd Gareth Rhys Owen yn ystod y Bencampwriaeth.

Bydd S4C hefyd yn dangos dwy o gemau tîm Cymru Dan 20 yn fyw, yn ogystal â gêm tîm y

merched yn erbyn Iwerddon. Bydd uchafbwyntiau gemau’r merched hefyd i’w gweld ar Clwb2, sy’n cael ei darlledu bob nos Sul.

Gyda’r 6 Gwlad yn agosáu, cawsom sgwrs gyda Gareth i glywed pwy a beth fydd yn debygol o greu argraff yn y gystadleuaeth.

Gyda Warren Gatland i ffwrdd efo’r Llewod, Rob Howley yn cymryd ei le ac Alun-Wyn Jones yn cymryd lle Sam Warburton fel capten – mae’n gyfnod o newid i dîm Cymru. Wyt ti’n rhagweld Pencampwriaeth anodd i Gymru?

Mae ‘na lot fawr o bwysau ar Gymru a Rob Howley i newid eu steil nhw a chwarae mwy o rygbi agored. Gan ein bod ni’n chwarae yn erbyn Yr Eidal yn y gêm gyntaf a gan fod pwyntiau bonws ar gael am y tro cyntaf eleni, mae ‘na bwysau ar y garfan i ddechrau’n dda – er ein bod ni fel arfer yn cael dechrau gwael i bob cystadleuaeth.

Pwy yw’r ffefrynnau i ennill y gystadleuaeth eleni?

‘Swn i’n dweud Lloegr. Mae’r gwelliant maen nhw ‘di ‘neud o dan Eddie Jones yn rhyfeddol. Maen nhw’n chwarae rygbi da ac mae dyfnder gwirioneddol gyda nhw. Ond mae Iwerddon yn dynn ar eu sodlau ac ar ôl eu buddugoliaeth hanesyddol yn erbyn Seland Newydd yn ystod yr hydref, maen nhw’n fygythiad i Loegr.

Pa chwaraewyr fyddi di’n edrych ymlaen at eu gweld eleni?

I Gymru, yn amlwg, mae Taulupe Faletau ar ei ddydd yn un o’r goreuon yn y byd. Mae gan Loegr Maro Itoje yn yr ail-reng, a hefyd y canolwr Jonathan Joseph, sydd yn rhywun sydd wastad yn creu problemau i Gymru. Mae Tommy Seymour a Stuart Hogg yn gallu creu argraff i’r Alban. Mae hi’n flwyddyn y Llewod, felly dwi’n credu y bydd hynny’n codi’r safon drwyddi draw.

Efo’r holl ffactorau newydd – y Llewod a’r pwyntiau bonws – faint wyt ti’n edrych ymlaen at y gystadleuaeth eleni?

Eleni dwi’n edrych ymlaen yn fwy nag arfer. Rwyi’n edrych ymlaen at gystadleuaeth y merched hefyd i weld sut maen nhw’n gwneud yn eu cartref newydd ym Mharc yr Arfau a bydda i’n sylwebu ar eu gêm yn erbyn Iwerddon. Bydda i’n sylwebu ar un o gemau’r tîm Dan 20 hefyd ac mae ‘na wastad awyrgylch gwych lan ym Mharc Eirias ar gyfer y gemau yna. Mae’n bleser dilyn tîm y dynion i Rufain a Pharis hefyd, mae’n rhaid dweud.

Pa atgofion 6 Gwlad (neu 5 Wlad) sy’n sefyll allan fwyaf i chdi?

Yr un amlwg yw’r gêm lle sgoriodd Scott Gibbs y cais bythgofiadwy yna yn y gêm yn Wembley – bydd hwnna ‘da fi am byth. Y gêm hefyd lle rhoddon ni 30 o bwyntiau ar Loegr yng Nghaerdydd yn 2013, roedd hynny’n gêm ffantastig. Felly, mae’n debyg mai buddugoliaethau dros Loegr yw’r prif atgofion. Wrth gwrs, yr un arall sy’n aros yn y cof yw’r fuddugoliaeth dros Iwerddon i ennill y Gamp Lawn yng Nghaerdydd yn 2005, o dan Mike Ruddock. Doeddwn i erioed ‘di gweld gymaint o dorfeydd yn y ddinas, ac roedd e’n ddiwrnod gwych.

Clwb Rygbi Rhyngwladol: Yr Eidal Dan 20 v Cymru Dan 20, Nos Wener 3 Chwefror 5.30, S4C. Sylwebaeth Saesneg ar gael .

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Amser i gau’r bwlch ar Gymraeg yn sefydliadau

Avatar

Published

on

ER BOD sefydliadau cyhoeddus wedi perfformio yn well wrth gynnig gwasanaethau Cymraeg yn ystod 2019-20, mae ‘na le i rai sefydliadau wella eto yn ôl Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts.

Mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi adroddiad yr wythnos hon sydd yn adrodd ar berfformiad sefydliadau cyhoeddus wrth iddynt ymdrin â’r Gymraeg. Mae’r adroddiad yn dangos bod perfformiad wedi gwella ar y rhan fwyaf o wasanaethau eto yn 2019- 2020 ond bod rhai agweddau sydd yn parhau i beri pryder i’r Comisiynydd.

Dywedodd: “Mae yna risg fod bwlch yn tyfu rhwng y sefydliadau sydd yn perfformio’n dda a’r rhai sydd ddim cystal, ac mae angen i bob sefydliad gymryd eu cyfrifoldebau o ddifri.

“A hithau yn bedair blynedd ers i’r sefydliadau cyntaf ddod o dan safonau’r Gymraeg, mi fyddwn yn disgwyl i bob sefydliad gwrdd â’r gofynion bob tro.

“Mae yna rai sefydliadau sy’n perfformio yn dda iawn, ond gydag eraill, mae gwasanaethau allweddol, megis ffôn a derbynfa, yn perfformio’n wael a heb gynyddu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma’r gwasanaethau lle mae angen buddsoddi mewn staff.”

Roedd yr adroddiad yn dangos fod 92% o lythyrau neu e-bost Cymraeg wedi derbyn ateb yn Gymraeg, fod opsiynau awtomatig dros y ffon ar gael yn Gymraeg 90% o’r amser a bod ffurflenni ar gael yn gyflawn yn Gymraeg 78% o’r amser.

Ond, dim ond mewn 46% o ymweliadau derbynfa y cafwyd gwasanaeth Cymraeg, a dim ond 55% o alwadau ffôn y llwyddodd sefydliadau i ddelio gyda hwy yn Gymraeg a rhoi ateb cyflawn yn Gymraeg.

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts, “Mi ddylai pob sefydliad fod yn ystyried pethau fel sefydlu tîm neu benodi swyddog sy’n gyfrifol am y Gymraeg, cynyddu faint o staff sy’n gallu siarad Cymraeg a chynnig gwasanaethau Cymraeg mewn ffordd sy’n golygu mai defnyddio’r Gymraeg yw’r opsiwn mwyaf naturiol. Mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft cyfarfodydd sensitif ynghylch llesiant, dw i eisiau i sefydliadau ystyried cynnig gwasanaeth Cymraeg yn ddiofyn.

“Dw i eisiau gallu cymryd yn ganiataol fod gwasanaethau sylfaenol ar gael yn Gymraeg bob tro. Mi allwn ni wedyn ganolbwyntio ar ddyletswyddau eraill sy’n gwneud gwahaniaeth ar lefel strategol. Pethau megis penderfyniadau polisi, gan sicrhau bod sefydliadau yn ystyried effaith pob penderfyniad ar y Gymraeg, a gweithredu strategaethau 5 mlynedd cryf i hybu’r Gymraeg.”

Bydd y Comisiynydd nawr yn cyfarfod gyda’r sefydliadau yn unigol i drafod y canlyniadau a’r diffygion, a beth sydd angen digwydd er mwyn datrys a cheisio cau’r bwlch rhwng sefydliadau sy’n cydymffurfio yn dda a’r rhai sydd ddim cystal.

Continue Reading

Cymraeg

Y gorffennol yn dod yn fyw drwy hen ffilmiau

Avatar

Published

on

“MAE hen lun yn medru dweud llawer, ond mae hen ffilm yn medru dod â’r gorffennol yn fyw” meddai’r Prifardd ac Archdderwydd Myrddin ap Dafydd.

Bob wythnos ar Ffilmiau Ddoe, mae criw hwyliog o gyflwynwyr a gwestai neu gyfwelai yn gwylio detholiad o’r ffilmiau sy’n rhan o gasgliad Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Detholiad o ffilmiau sy’n cofnodi digwyddiadau cymdeithasol, ffilmiau personol am deuluoedd, a thystiolaeth weledol o sut mae Cymru wedi newid dros y blynyddoedd. Yr wythnos hon, Myrddin ap Dafydd fydd yn cael y fraint o dyrchu yn y casgliad rhyfeddol hwn, a hynny yng nghwmni ei westeion Peredur Lynch a Beryl Vaughan.

Bydd Peredur Lynch, un o draethwyr huawdl y Babell Lên, yn cymryd golwg ar ffilmiau o Eisteddfodau Cenedlaethol ar hyd y blynyddoedd, gan gynnwys clip o’r Brifwyl yn Aberystwyth yn 1916, ffilm ryfeddol o Eisteddfod Machynlleth yn 1937, cofnod yr artist Charles Tunnicliffe o seremoni cyhoeddi Pwllheli 1954, a chlipiau o enwogion ar y Maes yn Y Drenewydd yn 1965.

“Da’ch chi’n gweld pobl yn rhythu ar gamera sy’n troi o’u blaenau, ac weithiau dan ni’n teimlo nad ydi pawb yn siŵr iawn sut mae ymddwyn o flaen y lens” sylwa Myrddin, wrth wylio clip o Eisteddfod Y Drenewydd 1965.

Bywyd cefn gwlad fydd yn mynd â bryd Beryl Vaughan, a chawn ymweld â Ffair Dalis 1914, sef ffair geffylau enwog Llanbedr Pont Steffan, diwrnod cneifio yn Y Foel, golygfeydd ardal Penderyn a Bannau Brycheiniog, a Choleg Hyfforddi Felinfach.

“Mae rhyw hud a hiraeth mewn gweld ein gorffennol yn dod yn fyw o flaen ein llygaid” meddai Myrddin. “Mae’n rhoi cyfle i ni fynd yn ôl yno, wel am sbel fach beth bynnag. Diolch bod ganddon ni drysorfa o archif yma yng Nghymru, a rheiny’n cael eu gwarchod a’u rhannu.”

Continue Reading

Cymraeg

Dogfen DRYCH ar restr fer Gwobrau Grierson 2020

Avatar

Published

on

MAE S4C a Chwmni Da yn falch o gyhoeddi bod dogfen Eirlys, Dementia a Tim ar restr fer Gwobrau Grierson 2020.
Y Gwobrau Grierson, sydd hefyd yn cael ei hadnabod fel The British Documentary Awards, yw digwyddiad mwyaf yng nghalendr dogfennau yn y DU. Mae’r gwobrau yn adnabod ac yn dathlu dogfennau sy’n profi safon, creadigrwydd, gwreiddioldeb a rhagoriaeth.
Mae’r ddogfen, a gafodd ei chynhyrchu gan Gwmni Da ar gyfer cyfres DRYCH S4C – cyfres o ddogfennau gafaelgar sy’n adlewyrchu bywyd yng Nghymru heddiw – wedi ei henwebu yng nghategori ‘Dogfen Sengl Orau – Cartref’.
Mae Eirlys, Dementia a Tim, rhaglen a gafodd ei ddarlledu’n wreiddiol ym mis Ionawr 2020, yn adrodd stori dau hen ffrind sy’n cwrdd unwaith eto ar ôl dilyn llwybrau go wahanol yn eu bywyd. Mae’r ddogfen yn rhoi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gyda Alzheimer’s ac yn dosbarthu neges bwerus gan Eirlys, i beidio bod ofn.
Meddai’r Cynhyrchydd, Sion Aaron: “Rwy’n hynod o falch bod ein dogfen wedi cael ei henwebu. Mae gan Tim Lynn ac Eirlys Smith stori arbennig iawn i’w ddweud, sy’n wefreiddiol ac ar brydiau yn ddigrif. Mae dementia yn cyffwrdd gymaint o fywydau ac rydym ni wedi trio ein gorau i bortreadu’r realiti sy’n wynebu pobl fel Eirlys sy’n byw gydag Alzheimer’s cynnar.”
Meddai Dylan Huws, Uwch Gynhyrchydd y rhaglen: “Mae’r Gwobrau Grierson yn wobrau mawreddog ac mae hi’n fraint bod ymysg yr enwau mawr ar y rhestr. Mae hyn yn dangos ein bod ni’n gallu cynhyrchu straeon heriol ac atyniadol yn y Gymraeg sy’n sefyll ymysg y gorau yn y byd.”
Meddai Llinos Wynne, Comisiynydd Ffeithiol S4C: “Weithiau, mae ‘na gomisiwn sy’n wirioneddol yn cyffwrdd y galon. Mae Eirlys, Dementia a Tim yn enghraifft wych o hynny. Dyma raglen ddogfen a lwyddodd i roi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gydag Alzheimers gan gyfleu neges bwerus a phositif i beidio bod ofn. Dwi’n hynod falch fod y ffilm hon wedi ei henwebu ac yn cael ei gweld ochr yn ochr gyda dogfennau mwyaf pwerus y DU. Llongyfarchiadau mawr i’r tîm i gyd.”
Gyda holl ddarlledwyr y DU yn gallu cystadlu, Eirlys, Dementia a Tim yw unig gynrychiolydd Cymru yng Ngwobrau Grierson.
Mi fydd y noson wobrwyo ar y 10fed o Dachwedd 2020 yng Nghanolfan Southbank, Llundain.

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK